gidiyorum bu

1 /
hayatberbat hayatberbat
ah muhsin ünlünün ilk ve tek şiir kitabı..ilk baskısı efsanedir hiç bir yerde bulunamaz fotokopisini elime geçirmiştim..sonra sel yayıncılık bastı tekrar artık çok aranırsa bulunabiliyor.. hep okurum hep ağlarım..
hayatberbat hayatberbat
çarmıha gerilişte ayrinti
annemi özledim.özlemi anniyorum.anlıyorum zenit bana ne söylediydi,hatırlanamıyor.kurumlar ve kuramlar beni anneme üzüyor.bende şiir yazabilme kaabiliyeti varmış,öyle söylüyorlar.ne dediğimi bilmemek istiyorum.boş başıma dolaşmak istiyorum.sosyalleşmek istememek gibi bir hak tanınmak istendiriliyorduğum.sahipsizim.sonra sokokta dolaşırken her şeyi rasyonalize etmek durumunda kalıyorum.bazı kediler rasyonalize olmak istemiyorlar.annem rasyonel ne demek,ağlamıyor.kendimi bana bırakmak istiyorum.annemi özlediğim için kızlardan uzak duruyorum.kızlar bana yaklaşmakda zorluk çekiyorlar.köfteci de öyle.o da bana yaklaşmakda zorluk çekiyor.canım akşamları daha çok sıkılıyor.annem daha çok.akşamları hava siyah oluyor.havaya bakıyorum.hava bana bakıyor.bana salık verilecek sevgiliyi doğrudan reddetmek durumundayım.kızlar bana önem vermemek konusunda tutarlılar.köfteci de öyle.o da bana önem vermemek konusunda tutarlı.annemi özleyince,annem yok ya hani,bölece hayati'ye bakıp,hayati'ye bakıyorum işte.yani şey oluyor.hayati benim hayatımda etkili bir yere sahipmiş ben de hani hayati'ye bakıyorum ya,hah,işte hayati'nin yani şey.sonra dışarı bakınca bir küçük irrasyonel kedi görüyorum.kedi bana aç aç bakıyor.ben ona artık annemi özlediğim için konuşmakmak istemediğimi ancak rasyonel anne kedisiyle gidip korkunca istemediğim kitaplar okuyup anlamadığım annelere saygı duyuyorum.ataya saygı hamurumun içinde varmış.benim hamurum orda.annem beni sevip özler.ben de böylece peşinden gidemem.sonra annemi de rasyo...neyse...


ufak bir kuple...
bab the kenk bab the kenk
istanbula her gidişimde kafa kafaya verip eski güzel günleri yadederek duygulandığım, gün batımına selam çaktığım, kirlikirpi-gidiyorum bu-ben-nalbur 4'lüsünü toplayıp batak ihale vb çevirdiğim gruptan olan, amelié hastası, maslaklı, bone fletcher ustası, sikkafalı.
blondie blondie
ah muhsin ünlü*nün yeni baskısı çıkmış olan şiir kitabı,ulan istanbulu alt üst etmeden önce çıkarsaydın ya şu yeni baskıyı dedirtiyor insana..
bab the kenk bab the kenk
kamikaze gibi adam mübarek. genelde en karanlık yerlerde pusar, derinlerde serinler. evinde yatağı ol-sabile gider hamakta sallanır. anlamıyorum ben bu adamı.
galiba galiba
ibrahim tenekeci'den "gidiyorum bu" için yazılmış bir takriz yazısı. 2005 yılında, milli gazete'de yayımlanmış. buyurunuz:


"--yepyeni bir süt getirir, görülmemiş bir hayvandan--

temmuz ayında sel yayınları’ndan çıkan "gidiyorum bu", durgun olan şiir dünyasına biraz hareket getirdi. kitapta, ah muhsin ünlü’nün 1993 ile 1998 yılları arasında yazdığı şiirler var.ne diyordu melih cevdet anday? “eski, hiç eskimeyendir.”
ah muhsin ünlü, daha ilk şiirleriyle dikkat çekmiş bir isim. ahmet murat’ın bir dizesiyle ifade edecek olursak; “yepyeni bir süt getirir, görülmemiş bir hayvandan...”
ünlü, şiirini buluşlar yaparak kuruyor, ilerletiyor. ayrıca, “ben şiir yazarken nasıl yoruluyorsam, sizler de okurken yorulmalısınız” diye düşünüyor. olabilir.
ünlü’nün kitap kapağı olarak ferdinand hodler’in “hayal kırıklığına uğrayanlar” isimli tablosunu seçmesi, ayrıca yedi yıldır şiir yazmaması; birçok anlama gelse de; benim için, yaşadığı döneme surat asma anlamına geliyor.
çünkü öyle bir devirde yaşıyoruz ki, bir örnek verecek olursam; artık gösterenler değil de, görenler suçlu muamelesi görüyor. ya da, “titizlik ahlakın ta kendisiyken”, şimdi, titizlik kusur olarak, oyalanma olarak kabul ediliyor.
ünlü’nün şiirlerini okurken, sık sık frene basmak ve durup düşünmek zorunda kalıyorsunuz. mesela “rabbim şimdi bir polisi tutuklar gibi / değişik bir hayvan tıkanıyor göğüslerimde” dizelerini okurken haz duyuyor, “işte sen gülüyorsun / ve beni daha geniş bir salona almış oluyorlar”ı okurken heyecanlanıyor, “gönderdiğim toynaklar ayağına olsundur” da çocuklaşıyor, “belki de şair olurum ve seni de aldırırım yanıma” dizesinde hevesleniyor, “yağmur başladı, sen dedim, camlara koştum” dizesi karşısında üzülüyorsunuz.
dolayısıyla, şairin şiirleri yazarkenki ruh hali, size de yansımış oluyor. bunu başarı olarak kabul edebiliriz.
t. s. eliot, “büyük sanatçı, yüksek bir din şuuruna sahip olmasına rağmen, onu vaaz etmeyendir” der. ah muhsin ünlü’nün şiirlerine baktığımızda, bu sözün karşılığını buluyoruz. misal: “ey insanı ve elmayı aynı ipe dizen matematik.” “ak sakallı bir kelebek başlasın bitsin.”
ünlü’nün şiirlerinde, esaslı bir sorgulamayı da görmek mümkün. mesela, “inanmak sanat olmaktan çıktı” diyor. sadece eski camilerle yenilerini kıyaslamamız halinde bile, bu dizenin anlamı ağırlaşacaktır.
sözün özü: başarılı bir şiir kitabı ve iyi bir şairle karşı karşıyayız. “siz hiç yahudi münübüs şoförü düşlediniz mi” diyen bir şairle... "
aygız aygız
"cihat duman muhsin ünlü'nün sel yayıncılıktan çıkan "gidiyorum bu" adlı şiir kitabını heves dergisi'nde değerlendirdi.

i. açılış

büyük eleştirmenlerin, küçük okurların ve diğerlerinin çeşitli sebeplerle görmezden geldiği bir kitaptır gidiyorum bu[1]. kimileri tarafından anlamsızlıkla suçlanan kitap, kimilerince de tesadüfîlikle itham edildi. kitabı beğenenler ise bunu, ah muhsin ünlü'nün yenilikçi tarafına bağladılar.

türk şiir ortamında ne vakit bir 'yenilik' kelimesi duyulsa ya da yazılsa, karşılığında 'e bunlar daha önce yapılmış şeyler'çekincesi dillendiriliyor. daha önce yapılmış şeyin şimdi yapılması neden yenilik olmasın? mesela, çocuk doğurmak elbette geleneksel bir eylemdir; ama doğan çocuk yeni bir çocuktur. şiirde yenilik diye icra edilen şeyin aslında ne olduğu ancak bir sonraki zaman diliminde anlaşılıyor. bu yüzden bir sonraki zaman diliminin olamayabileceği şu ahir zamanda daha temkinli davranmak gerekir kanaatindeyim.

gidiyorum bu, gerçekten meselesi olmayan bir kitaptır. buradan şiirin meselesi olur mu olmaz mı tartışmasına girmeden bu kaygısızlığın, aslında misyonunu yitirmiş başka her şeyin bir parodisi olduğu hükmüne varabiliriz. gidiyorum bu aslında bu bakımdan bir eleştiri kitabıdır. postmodern zamanda şair, aynı zamanda eleştirmendir. cemal süreya'nın ünlü dizesini bozarsak 'şiir bir saldırmama eylemidir'. şiir yazmadığı takdirde insanlığa zarar verme tehlikesi olan insanlar vardır diyebiliriz.

ii. pastiş

peki, ah muhsin ünlü neden sanatın sanatını yapma gereği duymuştur? normal şiirler yazmak varken neden bir erbain pastişi yapmıştır? kuşkusuz erbain şairi, şiirimizin en büyük ustalarından birisidir. bu bakımdan şimdi burada isimlerini sayamayacağımız birçok şaire selef olmuştur. özellikle gidiyorum bu'nun yazılma döneminde (1993-1998) çok daha genç olan bu halefler bu hallerini açıkça ortaya koyuyorlardı. ünlü'nün, dört-dört-beş, dört-dört-yedi, yedi-yedi hece birimlerini sıklıkla kullanması, yargı cümleleriyle kıtaları sonlandırması, şekli deneysellik, başlıkları uzun tutması, günlük dili hece ölçüsüyle kullanması gibi birçok durum erbain'de vardır. sadece ismet özel değil, ece ayhan, cahit zarifoğlu, cemal süreya, erdem beyazıt ile bağlantısı bağlamında da yukarıdaki yargılara varabiliriz. ayrıca pastişte, parodide olan eleştiri, güldürü ya da hayranlık gösterisi amacı yoktur. pastiş, postmodern eleştirmenlerce içi boş parodi olarak tanımlanır[2]. bu durumda ünlü'nün, erbain pastişi ile ismet özel taklitçilerinin parodisini yaptığını çok rahat söyleyebiliriz.

iii. tiyatro

gidiyorum bu'da çok yoğun bir tiyatro metni parodisine rastlanır. 'konsere gitmeden önce hazırlık yapan kadınlar' ve 'edebiyattan nefret ediyorum ama bu sana ne tür bir tabanca sağlar ki?' adlı şiirler diyaloglarla kurulurken, çoğu şiirde teatral öğelere rastlamak mümkündür. bu da bize ünlü'nün aynı yerden beslendiklerini düşündüğümüz beckett, ionesco, stoppard, wilde gibi ironist yazarlardan etkilendiğini gösteriyor. mesela ionesco'nun jack ya da boyuneğme[3] adlı eserinde ya da wilde'ın ciddi olmanın önemi[4] adlı eserinde gidiyorum bu'daki metinlerarasılığı gösterecek birçok örnek bulunabilir. tüm bunlar ünlü'nün şiir dilinde yaptığı melezleşme çabalarındandır.

'veresiye satan (sağdan girer) : peki ağaçlar neden çekip gitmezler o zaman?

peşin satan (kendi kendine söyler gibi): çünkü hakikat gayetle ağır bir meslektir[5].'

aşağıdaki metinle ionesco'nun kel şarkıcı[6] isimli piyesinde geçen metin (itfaiye şefi: peki anlatıyorum. 'köpek ile öküz', deneysel öykü: bir gün öküzün biri köpeğin birine sormuş: hortumunu neden yutmadın? diye. bağışlayın, demiş köpek, kendimi fil sanmıştım da ondan.) birbirine çok benzemektedir. fakat ünlü'nün metninde akıl oyunlarının yanı sıra dil oyunları ve bazı yerlerde sözcük bozumları, zaman kaymaları yapılarak metnin şiirselliği arttırılmaya çalışılmıştır:

'bir gün mütevazı ölen koyun ormanda dururken, mütevazı ölmeyen koyun onun yanına gelmiş. mütevazı ölen koyun: 'ne güzel yününler var öy ile dedi. 'ha ha ha!

bildiriyorum kendime' dedirtti kendisine mütevazı ölmeyen koyun da. gitti.

-son-[7]'

iv. absürd

kitapta ünlü'nün kişisel arkeolojisiyle ortaya çıkabilecek muğlâklıkların olduğunu yadsıyamayız. özellikle dini terimlerin (rabbim, mescit, isa, namaz, şeyh, allah, seccade, hallac, mevlana, ebu dücane, ve'lasr, radiallahuan, çarmıh, ) çok ama bir zemine oturmadan geçtiği mısralar yukarıdaki yorumu doğrular niteliktedir. tam burada kierkegaard'ın 'mutlakın karşısında sadece tek bir mutlak vardır, o da saçmalıktır[8].' sözünü hatırlayabiliriz. absürd, ünlü'de en çok kendini ciddiye almama biçiminde tezahür eder. bu da ünlü'nün kendini betimlerken başvurduğu terimlerin değişmeye maruz olduğunun[9] farkında olduğunu bize gösteriyor. aşağıdaki bölüm, söylediklerimiz için iyi bir delildir sanıyorum:

'kuş patladı, allah vardır, bisiklet söylüyorum

fotoğrafı ve'l asr ile açıkla derdi babam

kuyulardır, derindir, içinde adam vardır

yusuf bile düşmüştür aleyhisselam![10]'

ilk dizedeki ikinci yeni, ikinci dizedeki ismet özel parodisi, üçüncü dizedeki sezai karakoç ve son dizedeki mistik tavır ve tüm bunlar arasında baş gösteren uyumsuzluk kitap boyunca karşımıza çıkmaktadır.

v. çocuk sözcük dağarcığı

kitapta birçok yerde alenen belirtilen, yoğun bir anne özlemi hissettirilmiştir. işte birçok şiirde şairin, çocuklar gibi düşünmesini ve şiirini o şekilde kurmasını buna bağlayabiliriz. kitap, 'tüm eve dönmek isteyenlere' ithaf edilmiştir. eve, çocukluğa, ilkokula dönüştür bu. bu isteğin bir yetişkin[11] ağzından anlatılması ünlü'ye pek de samimi gelmemiş olmalı:

'sevgili güllük;

insanlar sabahları uyanırlar. güneş sabahları doğar. insanlar işe giderler. ayakkabı giyerler. [...] yer vardır. ona basılır. yaz olunca denize girilir. balıklar yüzeler. yeşil vardır. [...] anne vardır. baba ve kardeşler vardır. bazen onlardan bir ya da bir kaçı ölürler. ölünce toprağın içine gömülürler. [...] çiçekler topraktan çıkarlar[12].'

aynı tekniği oğuz atay'ın tehlikeli oyunlar[13] adlı romanında görürüz. komşu kızına ödev yazdıran hikmet benol, ona anlayacağı dilden konuşur: 'biz köylüleri çok severiz. şehre gelirlerse onlardan kapıcı ve amele yaparız. satırbaşı. ülkemizde dağ vardır, ova vardır, akarsu vardır, tepe vardır, girintili çıkıntılı kıyılar vardır, çakıl parçalarına ve kuşlara benzeyen göller vardır, ağzını açmış sivri burunlu ve kuyruklu bir kurbağaya benzeyen bir iç denizimiz vardır, yeşil düzlükler ve kahverengi yükseltiler vardır. bu görünüşüyle ülkemiz, ilk bakışta, başka ülkelere benzer. bu bakış, kuş bakışıdır. ilkbaharda ülkemiz yeşillenir; sonbaharda eski bir harita gibi sararır, solar. satırbaşı. ülkemizde tarım ürünleri yetişir kuru üzüm ve incir yetişir. önce ıslak yemişler yetişir. onları güneş olan yerlerde kurutarak kuru yemiş yetiştiririz. ingiltere'ye göndeririz, onlar da bize gerçek gönderirler. gerçek tohumları gönderirler. biz o gerçeklerden, kendimize göre gerçekler yetiştirmeye çalışırız[14].'

yine 'sokağımız' başlıklı şiirde adeta bir çocukla röportaj yapılmaktadır.

'toplam ağaç sayısı:4

ağaçların renkleri: vücutları ağaç vücudu rengi, yaprakları yeşil.

vücutlarında kireç mi var? : hayır, yok.

ağaçların cinsleri: bilmiyorum

başka neler var sokağımızda? : birçok şey daha var[15].'

vi. 'ne dediğimi bilmemek istiyorum'

'çarmıha gerilişten ayrıntı' adlı şiirde geçen bu mısra, ah muhsin ünlü'nün poetikasının anahtarıdır. bir şey söylemek, anlaşılır bir şey söylemek, anlaşılmaz bir şey söylemek, bir şey söylememek, ne söylediğini bilmek, ne söylediğini bilmemek, ne söylediğini bilmek istemek, ne söylediğini bilmek istememek gibi bir ayrım yapıldığında ünlü'yü son başlık altında değerlendirebiliriz. göstergebilim açısından durumu imleyen oğuz atay, karakterine 'kelimeler, albayım, bazı anlamlara gelmiyor[16].' dedirtmiştir. yine aynı eserde 'düşündüm ki, bu söylediklerimle ne demek istediğimi hiç anlamıyorum.' diyen anti kahraman hikmet benol kendi paradoksunu bir kez daha okura göstermiştir. bu yargı tamamen nihilist bir yaklaşım olarak değerlendirilmemelidir. daha önceki inceleme yazımızda da[17] söylediğimiz gibi, eylemsizlik gibi duran bu tavır gizli bir fatalizmin göstergesi de olabilir. ne dediğini bilmemeyi istemek kendi şeytanından korkan bir insanın kendini betimleme yoludur. ve benliği yok etmek adına şiirdeki özne yok edilir. bazen de kepaze edilir. her ne kadar metafizik, paradoksa karşıysa da, son tahlilde paradoks metafiziği ve mistik olanı doğuracaktır. çünkü ne olursa olsun şiir kitabı çıkarmak ciddi bir suçtur ve kelimeler bu suça ortaktır. işin bu derece şakaya getirilmesi gerçeği anlamsız kılmak içindir. hangi gerçeği diye soracak olursak: acı gerçeği.

vii. sonuç

felsefi bir metot izlemeden felsefenin meseleleriyle dalga geçilen kitapta sonuç olarak okura kalan şey buruk bir tebessüm ve kafa karışıklığıdır. sadece yazarının anlayabileceği özel ironi durumları haricinde kitaba hâkim olan istihza kitaba devam etmemizin tek nedenidir. kitabın, müstear isimle yayımlanması ise yukarıda da söylediğimiz gibi özneyi yok etme eylemine paralel bir davranıştır. kendi deyişiyle şair, mezarına muntazaman çiçek koymaktadır.

kitapta, günlük söyleyişlere sıkça yer verilmesi şiirlere çok sesli bir özellik kazandırıyor. günlük söyleyiş postmodern zamanda okurla metin arasında bir ünsiyet doğuruyor. eğer sanat gerçekten de haz almaksa, okur, bu ünsiyet sayesinde alacağını almış oluyor. 'haydi, iç de çay koyayım[18]' gibi basit bir cümle şiirde kendine yer bulunca tüm şiirin kaderi değişebiliyor.

türk şiir ortamında, kuşak ve hatta doksan kuşağı denen bir sahne varsa[19] (ben ikisine de inanmıyorum), ah muhsin ünlü en aykırı karakteri oynamıştır kanımca. 'belki de şair olurum ve seni de aldırırım yanıma[20]' dizesindeki ihtimali tekrar hatırlamak dileğiyle.

--------------------------------------------------------------------------------

* derrida.

[1] ah muhsin ünlü, gidiyorum bu, sel yayıncılık, 2005. bu çalışmada başlığını verdiğim tüm şiir alıntıları bu kitaptandır.
[2] beliz güçbilmez, sophokles'ten stoppard'a ironi ve dram sanatı, ankara, 2000.
[3] eugene ionesco, jack ya da boyuneğme, (çev. pierre caporal- ibrahim denker), istanbul, 1964.
[4] oscar wilde, ciddi olmanın önemi, (çev. murat erşen), istanbul, 2006.
[5] ünlü, 'konsere gitmeden önce hazırlık yapan kadınlar', aynı eser, s. 40.
[6] ionesco, kel şarkıcı, (çev. ülkü tamer-genco erkal), de yayınevi, 1961.
[7] ünlü, aynı yer.
[8] kierkegaard, kahkaha benden yana, (çev. nedim çatlı), istanbul, 2000.
[9] richard rotry, olumsallık, ironi ve dayanışma, (çev. mehmet küçük-alev türker), istanbul 1995.
[10] ünlü, 'kutub-u şikeste', aynı eser, s. 21.
[11] 'yetişkinliğiyle aşamadığı veya anlatamadığı birçok şeyi ancak çocuk taklidi yaparak haklayan bazı insancıklar...' bk. raif kadıoğlu, 'çocuktan al şiiri', yeniyazı edebiyat dergisi, s. 1, istanbul, 2009, s.76.
[12] ünlü, 'opus magn mu provaları-ıı', aynı eser, s. 33.
[13] oğuz atay, tehlikeli oyunlar, istanbul 2004.
[14] atay, aynı eser, s. 111.
[15] ünlü, 'sokağımız', aynı eser, s. 45.
[16] atay, aynı eser, s. 101.
[17] cihat duman, 'edebi sanat olarak ironi', dergâh, s. 220, istanbul, 2008.
[18] ünlü, 'hatırlat da haziranın sonlarında çocukluğumu yakalım', aynı eser, s. 15.
[19] bk. 'doksanların dokusu', karagöz dergisi, s. 9, istanbul, 2009.
[20] ünlü, aynı yer."

- nisan 2010, cihat duman, heves dergisi

http://www.izdiham.com/modules.php?name=News&file=article&sid=4229&mode=thread&order=0&thold=0
1 /