michael faraday

2 /
müridofjedi müridofjedi
elektriği ilk kez kullanılabilir hae getiren deha. 'r' leri söyleyemediği için dalhga geçildiği okuldan soğumuştur. ama yılmayıp kendini geliştirmiştir. her ne kadar zamanın kimyacısı davy tarafından hor görülsede yaptığı çalışmalar sayesinde hak ettiği yere gelmiştir. şu anda kullanılan elektrik motorlarının mucidi olarak bilime katkı sağlamıştır. indüksiyon yasası ile de magnetik alanına en temel katkıyı sağlamıştır. hayatının sonlarına doğru unutkanlık hastalığına yakalanmıştır. hayatı boyunca zorluklara karşı hep mücadele halindeydi. değerini bilmek gerekir.
all things must pass all things must pass
nikola tesla ile birlikte bilim dünyasında hakkı yenen, hak ettiği yeri bulamamış bilim adamı. kendisi elektriğin babalarından biridir. üstüne üstlük hem fizikçi hem kimyacıdır. peki ne yapmış bu pek değerli abimiz?

babası öldüğü için aileyi geçindirmek üzere ciltcide çalışmaya başlamış ve bu yüzden üniversite dahi okuyamamış ancak kitapları sadece ciltleyip parasına bakmamış, aynı zamanda okuyup öğrenmiş.

okuduklarından yola çıkarak küçük minik sürprizler katıp deneyler yapmıştır.

en önemlisi dinamo'yu bulmuş ve kendisine bu ne işe yarar diyen hükümete ''vergi alırsınız'' diyerek ayar vermiş.

ingilizlerin zehirli gaz projesinde kendisine ters düştüğü için yer almamış. (bkz: adamlık)
manyetik alanın hızındaki değişimin elektrik alanının büyüklüğünü verdiğini keşfetmiş.

dünyanın ilk elektrik jeneratörünü icat etmiştir

kraliyet enstitüsü'nün başkanlığına yükselmiştir.

başkanlığa geldikten sonra kendisi gibi eğitimsiz ama bilime gönül vermiş gençleri aydınlatmak için dersler verilmesini sağlamıştır. bu dersler sırasında halka modern bilimin bulguları, onların anlayabileceği şekilde anlatılmıştır.

ondan önce ve sonra çok şey değişmiştir.
2
fark ettim fark ettim
nereden anlatmaya başlasak haksızlık olur. biraz ingiltere'yi bilmek gerekir. belgeseller izleyenler hatırlarlar. ingiltere'de bilim, zenginlerin katıldığı gösterilerde (bildiğiniz sahne show'u) anlatılırdı. faraday abimiz (hocam olur kendisi; ama şimdilik samimiyeti belirtelim) şans eseri o gösterilerden birine katılır ve hayatı değişir.

faraday abimiz fakir olduğu için ve de okula gidemediği için matematik ile arası yoktur. elektrik dünyasına dair keşfettikleri gösteri dünyasına ait çılgınca şeylerdir. saçlarını elektrikle diken diken yapar, tozları mıknatısın etrafına saçınca şekiller oluşur. nedenlerini kendince, dili döndüğünce (güzel de anlatır) göstermiştir.

faraday abimiz önemli mevkilere gelince geldiği yeri unutmaz ve halka ücretsiz bilim gösterileri de yapar. kıymet bilen insandır, zenginlik onu bozmamıştır.

buldukları, dikkat çektiği noktalar ömrü tükenmeye yakın bilim dünyasında önemsiz gibi görünmeye başlar. dünya bir şeylere gebedir. evrende var diye düşünülen (esir mesela) şeyler aslında yoktur. fizikçiler matematik ve de deneyle bunları kanıtlamaya tek tek yeni kapılar açmaya başlamıştır. işin içine yoğun matematik girince tabii faraday abinin uğraştığı alanlar gözden düşmeye başlar. matematikle, denklemlerle nasıl açıklanacağını göstermediği için biraz olayın dışına itilir gibi olur.

o sırada zengin mi zengin ve "ben matematik eğitimi alacağım" diye tutturan bıçkın maxwell faraday abinin yaptıklarını görür ve etkilenir. o kadar iyi matematikçiysem hocamın gösterdiklerini matematik ile yazabilmeliyim der. yukarıda itilir gibi olur demiştim; çünkü maxwell ortaya dört tane muhteşem denklem koyar. faraday, ohm, gauss ve isimsiz (evet ismi yok öksüz bir denklem) dört denklem bilim dünyasında şok etkisi yaratır.

eski usül gösteri ile bilimi icra eden faraday hocanın dedikleri aslında harika şeylermiş. uzun yıllar fizikçiler bu eksiği nasıl görememişler. faraday hoca tamamen el üstünde tutulmaya başlanır. genç meslektaşı maxwell, faraday'ın matematik eksiğini muhteşem bir şekilde kapatır ve ihtiyar hocasını (artık yaşlanmıştır) bilim dünyasında tekrar popüler yapar.

fiziğin dili matematiktir. faraday abimiz, dili bilmediği için doğuştan dilsiz insanlar gibi fiziğini konuşturamamış, sadece göstererek meramını anlatmıştır. maxwell onun dili olmuştur.

bazen zengin çocukları elde parlament sigara, cüzdan, araba anahtarı ile nargile kafelerde gezeceğine matematikle uğraşsa hem voleyi sağlam vururlar hem de kimsenin göremediği ve göz ardı ettiği konuları açığa çıkarırlar.

faraday abimiz kraldır maxwell abimiz tacı.
1
2 /