nietzsche ve insan

bismillahirahmanirahimof bismillahirahmanirahimof
ioanna kuçuradi 2019'un sonunda yeniyıl hediyesi gibi sunulan yeni baskısıyla okuduğumuz güzel kitabı.

felsefe'nin insan olgusunu tartışma konusu yapması, antik yunanda varlık felsefesi kısmen değinmiş olsa da tokyekün halde nietzsche ile başlıyor. ancak nietzsche'yi okurken antik yunan felsefesini okumaya devam ettiğimizi rahatlıkla söyleyebilirim. çünkü özü itibariyle yunan felsefesindeki varlık ve değer sorunlarını ele alarak ilerliyor.

mesela ''iyi'' kavramını amaç edinen yunan falsefesinde her şey iyiye çıkan birer basamak işlevi görmekten başka bir şey değildir. ve daha iyiyi arar. nietzsche ise bu düşünceden hareketle insanoğlunun yaşam şekli ve biçimine aykırı olduğunu öne sürerek çıkışını yunan felsefesinden yapar. ve bu görüşün hayatı yoksullaştırdığını öne sürerek nietzsche'ci felsefeyi kurar.

öte yandan antik dönemde ortaya yeni çıkmaya başlayan kültür formları (-ki daha sonra insanlığı etkileyecek akımlar olacaklar) nietzsche'ye göre eksik ve ya yanlış görüşler olarak değerlendirileceklerdir.

her tez, her iddia, karşı görüşü, anti tezi ile birlikte var bu yaşamda. ve insanın ortaya çıkardığı, oluşturduğu her tez nietzsche'nin antitez duruşuyla varlığını (çürütülmüş olsa da) sürdürüyor. tabi bu noktada şu yanlış anlaşılmamalıdır. insanın oluşturduğu ahlak kuralları içerisinde değerlendirme yöntemi olarak kullanılan iyi-kötü algısı tez-antitez değildir. tezin kendisi o ahlak kavramının kendisi olup, bütünüyle insanı ele almak ve hayatı her şeyiyle yaşamak antitezdir.

buradan übermensch teorsine geçmeden önce nietzsche'nin değer kavramına karşı tutumunu da anlatmak gerekiyor. çünkü iyi-kötü algısı arasına sıkışmış olan insanı ahlak düşmanlığıyla kurtarmaya çalışan nietzsche değerlerden bahsediyor.
ve şöyle bir sözüne şahit oluyoruz;
''bütün insan başarıları, en dar anlamından en geniş anlamına kadar bütün insan başarıları, insanın her şeyi - düşünceleri, ülküleri, bilimi, sanatı, felsefesi, dini, moralleri, tarihidir.''

insanın değer olarak kabul ettiği her şeyi değer olarak kabul ediyor. ve değerleri yeniden değerlendiren nietzsche gerçekte olup biten her olayın ve insan ürününün gerçeğe endekslenen ahlak ve çağa hakim olan görüşün dışına çıkarak iyinin ve kötünün ötesine geçerek elde edilecek gerçek başarıyı yakalayan insanı değer kavramının asıl bileşeni olarak kabul eder. ve yeni, değişen, gerçek* değerin de bu olduğunu söyler. işte bunu başaran insan nietzsche'nin deyimiyle übermensch'tir.