türkiye halk kurtuluş ordusu

hell guardian hell guardian
04.04.1971 tarihinde kadir hasküçükyalı'daki evinden osman 1, osman 2 ve osman 3 kod adlarını kullanarak kaçırıp 400 bin lira fidye karşılığı ertesi günü serbest bırakmış bir örgüttür.

osman 1, osman 2 ve osman 3 ile beraber, gittikleri evdeki diğer iki kişiyle beraber bu olaya iştirak etmiş toplam 5 kişi: mahir çayan, ulaş bardakçı, oktay etiman, kamil dede ve rüçhan manas'tır.

bu olayın sebebi olarak da kendilerinin mali gücünün genel kanının aksine moskova'dan değil yurt içinden sağlandığını ispatlamak şeklinde bildirmişlerdir.

bu arada olay esnasında kendilerini devgenç olarak tanıtmışlar o ayrı ama thko ile üyeleri aynıdır. yani tersten konuştum kusura bakmayın ama bu örgütün üyeleri bu tarihte bu olayı gerçekleştirmiştir.
1
karaborsa karaborsa
türkiye halk kurtuluş ordusu'nun bir savaşçısı olarak şarkışla'da yakalanan deniz gezmiş, dönemin içişleri bakanı haldun menteşeoğlu tarafından "şov" amacıyla basının karşısına çıkarılır ve aralarında şu konuşma geçer:

bakan menteşeoğlu: işte bu pejmürde kılıklı adam, thko'nun kumandanı imiş, iyi bakın kılığına, kıyafetine, suratına...
deniz gezmiş: ben türkiye halk kurtuluş ordusu'nun kumandanı değil, neferiyim.
bakan menteşeoğlu: sen kahraman mısın?
deniz gezmiş: siz de kahraman oldurunuz için istifa ettiniz değil mi? siz demirel'in neferisiniz, ben thko'nun...
bakan menteşeoğlu: nereye gidiyordunuz?"
deniz gezmiş: devrime...
bakan menteşeoğlu: (eliyle duvardaki haritada sivas'ı işaret ederek) devrim o tarafta mı?
deniz gezmiş: devrimin o tarafı, bu tarafı yoktur, her tarafan gelir."

bu diyaloğu okuduğumda aklıma şu soru geldi: deniz gezmiş'i "bakın kılığına, kıyafetine, suratına..." diye aşağılamaya çalışan bakan haldun menteşeoğlu'nun adını, sıfatını, suratını hatırlayan var mı? oysa, deniz'in parkasını da, kirli sakallı yüzünü de, ışıldayan gözlerini de tanımayan yok....
ofansif sol bek ofansif sol bek
1970-72 yılları arasında var olan devrimci örgüt.

1960'lı yılların ikinci yarısından itibaren sol içinde gelişen milli demokratik devrim-sosyalist devrim saflaşmasında, gençliğin büyük kısmı mdd saflarında yer alır. bu ayrışmada mdd tarafını mihri belli, sd tarafını ise tip yönetimi temsil etmektedir. gel gelelim, mihri belli'ye de zamanla mdd taraftarı gençler tarafından ağır eleştiriler yöneltilir. mihri belli'nin orduya aşırı önem vermesi, o dönemlerde yaygın olan sol cunta girişimlerini desteklemesi ve sınıf mücadelesini arka plana atması, gençlik kesiminde de tepkiye yol açar. bu tepkiler, 1969-70 döneminde mahir çayan, deniz gezmiş, ibrahim kaypakkaya gibi gençlik liderlerinin mihri belli'den kopmalarına ve yeni arayışlara yönelmelerine yol açar. bu yeni arayışların sonucunda yeni örgütler doğar. işte thko da o yeni örgütlerden birisidir.

1969'dan itibaren gerilla mücadelesi yönünde bir eğilim güçlenmeye başlar gençlik kesiminde. bu eğilim de yeni örgütlerin kurulmasına yol açar. 1969-70 döneminde bir grup devrimci genç, gerilla mücadelesine hazırlanmak için filistin'e gider ve fkö kamplarında eğitim alır. eğitim sırasında zaman zaman israil ordusu ile de çatışmalara giren gençler, türkiye'ye savaş tecrübesi kazanmış olarak dönerler. bu gençler, o güne kadar öğrenci eylemleri içinde tanınmış ve sivrilmiş kişilerdi. zaten thko'yu ortaya çıkaran çekirdeğin bir kısmı istanbul üniversitesi, diğer kısmı ise odtü öğrencisidir. ancak, o günlerden sonra okuldan farklı alanlarda görürüz onları. 1970 yılının sonlarından itibaren ise thko'nun silahlı eylemleri başlar. thko'nun çekirdeğini oluşturan isimler deniz gezmiş, yusuf aslan, hüseyin inan, sinan cemgil ve cihan alptekin'dir.

thko, 1970-72 yılları arasında bir dizi silahlı saldırı, soygun vb. gerçekleştirir:

*29 aralık 1970'de ankara'daki abd elçiliği önündeki polis kulübesinin taranması ve iki polisin yaralanması.
*11 ocak 1971'de türkiye iş bankası'nın ankara emek şubesinin soyulması ve 124.000 liranın alınması.
*4 mart 1971'de ankara/balgat'taki nato üssünde görevli dört amerikalı erin kaçırılması. erleri kaçıranlar, cezaevlerindeki devrimcilerin serbest bırakılmalarını ve abd'nin kendilerine 400.000 $ fidye ödemelerini şart koşar. şartlar yerine getirilmemesine rağmen erler 8 mart'ta bırakılır.
*5 mart 1971'de akbank'ın istanbul selamiçeşme şubesinin soyulması ve 8500 liranın alınması.
*15 nisan 1971'de istanbul'da doktor rahmi duman'ın oğlu hakan duman'ın kaçırılması ve 250.000 lira fidye karşılığında serbest bırakılması.
*19 nisan 1971'de türkiye iş bankası'nın istanbul gaziosmanpaşa şubesinin soyulması ve 23.630 lira alınması.
*3 mayıs 1971'de ziraat bankası'nın istanbul unkapanı şubesinin soyulması ve 57.000 liranın alınması.
*26 mart 1972'de ordu'daki nato üssünde görevli ikisi ingiliz, biri kanadalı üç teknisyenin thkp-c'liler ile ortaklaşa kaçırılması ve infaz edilmeleri.
*4 mayıs 1972'de jandarma genel komutanı orgeneral kemalettin eken'i kaçırmaya teşebbüs.

görüldüğü üzere silahlı soygun ve fidye niteliğindeki silahlı faaliyetler fazlaydı. bunun nedeni ise kır gerillasına lojistik sağlamak düşüncesi idi. ancak, bu düşünce önce yusuf aslan'ın 15 mart 1971'de sivas/şarkışla'da, deniz gezmiş'in 16 mart'ta gemerek'te, hüseyin inan ve mehmet nakipoğlu'nun ise 24 mart'ta kayseri'de yakalanmaları ile suya düştü. kır gerillasını örgütlemek için malatya-adıyaman bölgesine geçmeyi başaran sinan cemgil grubu ise deniz gezmiş ve arkadaşlarını kurtarmak için nurhak bölgesindeki bir amerikan üssünü basmayı planlarken 31 mayıs'ta adıyaman'ın inekli köyünde pusuya düşer. çıkan çatışmada sinan cemgil, alpaslan özdoğan ve kadir manga hayatını kaybeder. aynı günlerde izmir'e thko faaliyetini örgütlemek için gelen ibrahim öztaş da girdiği bir çatışmada hayatını kaybeder. 1971'in yaz aylarına gelindiğinde ankara'da deniz gezmiş, istanbul'da cihan alptekin, thko önderleri olarak idamla yargılanmaktadırlar. yakalanmamayı başaran az sayıdaki kadro ise eylem kabiliyetini tümden yitirmiş, yakalanmamayı kendilerine öncelik yapmak zorunda kalmışlardı.

istanbul thko davası'nda idamla yargılanan cihan alptekin ve ömer ayna, kendileriyle aynı cezaevinde kalan thkp/c önderleri mahir çayan, ulaş bardakçı ve thkp/c'li ziya yılmaz ile birlikte maltepe cezaevi'nden tünel kazarak kaçarlar. amaçları dışarı çıkıp mücadeleyi sürdürmektir. ne var ki, ankara'daki thko ana davası'nda verilen 18 idam kararı, önceliği denizleri kurtarmaya vermelerine neden olmuştu. bunun için, o ana kadar yan yana gelmekten imtina ettikleri, hatta mahir çayan'ın birlik çağrısını reddettikleri thkp/c'liler ile eylem birliğine giriştiler. thkp/c'nin karadeniz'deki kitle ilişkilerini kullanan iki örgüt ordu'ya geçti ve üç nato teknisyenini kaçırarak ordu'dan tokat'ın niksar ilçesine bağlı kızıldere köyüne getirdi. talepleri, idamlarına hükmedilen deniz gezmiş ve arkadaşlarının serbest bırakılmalarıydı. üç teknisyenin kaçırılmalarını doğu ve orta karadeniz'deki geniş çaplı insan avı izledi. sonunda 30 mart 1972'de kızıldere kuşatılan 9'u thkp/c, 2'si thko üyesi 11 devrimci militanın 10'u, yoğun bombardımana tutulan evde hayatlarını kaybettiler. hayatını kaybedenler arasında thko'nun istanbul sorumlusu cihan alptekin ve thko'lu ömer ayna da vardı.

thko, son silahlı eylemini 4 mayıs 1972'de gerçekleştirdi. denizlerin idamını önlemek için jandarma genel komutanı orgeneral kemalettin eken'i kaçırmaya çalışan thko'lu grup ile eken'in maiyeti arasında çatışma çıkmış, çatışmada thko'lu niyazi yıldızhan hayatını kaybetmiş, eken ise yaralanmıştı.

türkiye halk kurtuluş ordusu, sinan cemgil, alpaslan özdoğan ve kadir manga'nın 31 mayıs 1971'de nurhak dağları'nda, cihan alptekin ve ömer ayna'nın 30 mart 1972'de kızıldere'de, ibrahim öztaş'ın 21 mayıs 1971'de izmir'de çatışmalarda, deniz gezmiş, yusuf aslan ve hüseyin inan'ın 6 mayıs 1972'de ankara'da idam edilerek hayatlarını kaybetmesi sonucu lidersiz kalmış ve 1972'de tarihe karışmıştı. 1974 affıyla dışarı çıkan kadrolar ise kendi aralarında anlaşmazlığa düşerek bölünme yaşadılar. 74 affından sonra thko mirasçısı olarak ortaya çıkan örgütler şunlar:
*halkın kurtuluşu-türkiye devrimci komünist partisi: geçmişin eleştirisi ile ortaya çıkan ve thko'nun eylem çizgisine ciddi eleştiriler getiren iki gruptan birisi. 70'li yıllarda ortaya çıkan sscb-çin-arnavutluk ayrışmasında önce çin-arnavutluk bloğunu, çin'in abd'ye yakınlaşmasından sonra ise sadece arnavutluk'u savunmuştur. 1980'de tdkp adını almış, 1996'da ise illegal parti faaliyetini sonlandırarak emep adlı yasal partiyi kurmuştur.
*emeğin birliği-türkiye komünist emek partisi: tıpkı hk/tdkp gibi thko'nun eylem çizgisine ciddi eleştiri getirmiştir. hk/tdkp ile ayrıştığı nokta, uluslararası sosyalist hareket içerisinde yaşanan ayrışmada sscb taraftarı olması ve hk/tdkp'nin sosyal emperyalizm tespitine şiddetle karşı çıkması idi. 1993'te kendini feshederek yasal parti faaliyetlerinin içine girmiş, sbp ve ödp'de yer almıştır.
*türkiye devriminin yolu: diğer iki grubun aksine thko'nun eylem çizgisini savunmuş, ancak küçük ve dar bir çevre olmaktan öteye gidemeyerek zamanla kaybolmuştur.

hali hazırda thko geleneğinden gelen veya kendini bu geleneğin devamı olarak adlandıran örgütler ise şunlar:

*türkiye komünist işçi partisi: 1987'de tdkp'den ayrıldılar.
*türkiye komünist emek partisi leninist: 1990'da tkep'ten ayrıldılar.
*emek partisi: tdkp'nin 1996'da kendini feshetmesi ile kurulan yasal parti.
*halkın kurtuluşu: emep'ten ayrılan, kendini tdkp mirasçısı olarak adlandıran bir dergi çevresi.